Hangi Bitki Hangi Gübrenin Gerekli Olduğu: Bitki Türlerine Göre Beslenme
Gübre reyonunda dururken "hangisini alsam" diye düşündünüz mü? Domatese verdiğiniz gübreyi maruluna verince neden yaprak patlaması olur da meyve tutmaz? Aşağıda bitki gruplarına göre bir bitki gübre tablosu ve bunu kendi bahçenizde nasıl uygulayacağınız adım adım anlatılıyor.
Önce şu soru: Gübre kutusundaki üç sayı ne anlatıyor?
Ambalajda gördüğünüz 10-5-8 gibi ifadeler sırayla azot (N), fosfor (P) ve potasyumu (K) gösterir. Kabaca:
- Azot yaprağı ve gövdeyi büyütür. Yeşil kütle isteyen her bitkinin motoru.
- Fosfor kök gelişimi ve çiçek oluşumuyla ilgilidir. Fide ve dikim döneminde önemlidir.
- Potasyum meyvenin dolması, tat, dayanıklılık ve su dengesi demektir.
Bunların yanında kalsiyum, magnezyum, demir gibi elementler de gerekir; ama bu üçünü doğru kurarsanız işin büyük kısmı çözülür.
Bitki türlerine göre besin tablosu
| Bitki grubu | Örnekler | Öne çıkan besin | Uygulama zamanı |
|---|---|---|---|
| Yaprak sebzeleri | Marul, ıspanak, roka, maydanoz, pazı | Azot ağırlıklı (örn. 2-1-1 oranı) | Dikimden 2 hafta sonra başlayıp 15 günde bir, hasada kadar |
| Meyve veren sebzeler | Domates, biber, patlıcan, salatalık, kabak | Başta dengeli, çiçekten sonra potasyum ağırlıklı | İlk çiçekten itibaren 10-14 günde bir |
| Kök ve yumru sebzeler | Havuç, turp, pancar, patates, soğan | Fosfor + potasyum, azot düşük | Dikimde toprağa, sonra bir kez yumru büyürken |
| Baklagiller | Fasulye, bezelye, börülce | Azota neredeyse hiç ihtiyaç yok; fosfor-potasyum yeter | Dikimde bir kez, çiçek döneminde hafif potasyum |
| Meyve ağaçları ve asma | Elma, erik, kiraz, üzüm | İlkbahar azot, meyve dolarken potasyum | Uyanmadan önce ve meyve tuttuktan sonra |
| Üzümsü meyveler | Çilek, ahududu, böğürtlen, yaban mersini | Dengeli + asit sever türlerde özel karışım | İlkbahar başı ve hasat sonrası |
| Çiçekli süs bitkileri | Gül, şebboy, petunya, dahlia | Fosfor-potasyum ağırlıklı | Tomurcuk döneminden çiçek sonuna kadar 2 haftada bir |
| Yeşil yapraklı süs bitkileri ve çit bitkileri | Şimşir, taflan, ligustrum | Azot ağırlıklı, yavaş salınımlı | İlkbahar ve erken yaz; ağustostan sonra yok |
| Çim | — | İlkbaharda azot, sonbaharda potasyum | Mevsim başı ve mevsim sonu |
| Aromatik bitkiler | Kekik, biberiye, fesleğen, lavanta | Çok az; fazla gübre aromayı zayıflatır | Sezonda bir-iki kez hafif |
Adım adım: Kendi gübre planınızı nasıl kurarsınız?
- Toprağınızı tanıyın. Kum mu, kil mi, ne kadar organik madde var? Kumlu toprak besini hızla kaybeder, sık ve az verirsiniz; killi toprak tutar, daha seyrek verirsiniz. Toprak hazırlığını yaparken kompost eklediyseniz başlangıç ihtiyacınız zaten düşüktür.
- Bitkilerinizi gruplayın. Yatakları yukarıdaki tablodaki gruplara göre ayırın. Aynı besin ihtiyacı olanları bir arada yetiştirmek, gübrelemeyi tek işleme indirir. Bahçe planı çizerken bunu düşünmek sonradan iş yükünü ciddi azaltır.
- Taban gübresini dikimden önce verin. Kompost, iyi yanmış hayvan gübresi veya yavaş salınımlı granül gübreyi toprağa karıştırın. Bu, sezonun ilk 4-6 haftasını taşır.
- Sezon içinde üst gübreleme yapın. Sıvı gübre veya bitki çayı (ısırgan, komfrey) kullanın. Ölçüyü kutuda yazandan az tarafta tutun; eksik gübreyi tamamlamak, fazlasını düzeltmekten kolaydır.
- Dönemi bitkiye göre değiştirin. Meyve veren sebzelerde ilk çiçekten sonra azotu kesip potasyuma geçin. Domates hâlâ azot alırsa boy atar, meyve tutmaz.
- Her zaman nemli toprağa verin. Kuru toprağa sıvı gübre kökü yakar. Önce sulayın, sonra gübreleyin, ardından hafif bir su daha verin.
- Yaprakları okuyun. Alt yapraklar soluk sarıysa azot eksik olabilir; yaprak kenarları kahverengi ve kıvrıksa potasyum ya da su dengesi bozuk; damar araları sararmış ama damarlar yeşilse demir/magnezyum sorunu düşünülür.
- Sonbaharda durun. Ağustos sonundan itibaren azotlu gübreyi bırakın. Kışa girecek bitkinin taze sürgün yapması dona karşı zayıflatır.
Sık yapılan hatalar
- Tek gübreyle bütün bahçeyi idare etmek. Aynı ürünü hem marula hem domatese hem gülüne vermek, birinde işe yarar, diğerinde ürünü düşürür.
- "Biraz daha versem daha iyi olur" mantığı. Aşırı gübre kök yakar, tuz birikmesi yapar, saksılarda toprak yüzeyinde beyaz kabuk oluşturur.
- Yanmamış hayvan gübresi kullanmak. Taze gübre kök yakar ve yabancı ot tohumu taşır
© 2026 Dolium Bahçe