Dolium Bahçe
Kendi bahçenizi başından sona kadar yapın
Menü
Diğer yazılar
Hakkında
Ev bahçeciliğini adım adım öğreten, pratik ve uygulanabilir rehberler sunan bağımsız bir kaynak. Hiçbir tecrübe gerektirmeyen, gerçek sonuçlar veren yöntemlerle başlayın.

Evde Meyve Ağacı Yetiştirelim

dolium.co.uk

Bir elma ağacı diktiğinizde aslında bugüne değil, beş yıl sonraki kendinize çalışırsınız. Sebze yatağı bir sezonda başlayıp biter; meyve ağacı ise doğru yere konduğunda on yıllarca aynı köşede durur, her yıl biraz daha fazla verir. İşte bu yüzden bahçede meyve ağacı dikme kararı, kürek eline almadan önce birkaç soruyu dürüstçe cevaplamayı hak eder.

Önce şu soruları kendinize sorun

Bahçem meyve ağacı kaldırır mı?

Kaldırır, ama boyu size bağlı. Çoğu kişi "yerim yok" derken tam boy ağacı hayal eder. Oysa günümüzde satılan fidanların çoğu bodur ya da yarı bodur anaç üzerine aşılıdır: bodur elma 2–2,5 metrede kalır, dikimden sonra üçüncü yıl meyve verebilir. Beş metrekarelik bir köşe, bir bodur ağaç için fazlasıyla yeter. Duvar dibinde ise dallarını yatay yönlendirdiğiniz espalye formu, 30 cm derinlikte bir şeride koca bir armut sığdırır.

Hangi meyveyi seçmeliyim?

En sık verilen yanlış cevap: "En sevdiğimi." Doğru cevap: "Sevdiklerim arasından iklimime en uygun olanı." Kışları sert geçen yerlerde elma, armut, vişne, erik güvenlidir. Kayısı ve şeftali erken çiçek açtığı için geç donlardan zarar görür; bunları güney duvarının önüne, don ceplerinden uzağa dikin. Marketten kolayca alabildiğiniz ucuz meyveler yerine, taze tüketilmesi gereken ve pahalı satılanları düşünün: vişne, ayva, dut, incir.

Tek ağaç meyve verir mi?

Bazıları verir, bazıları vermez. Vişne, şeftali, ayva ve incirin çoğu çeşidi kendine verimlidir. Elma ve armudun neredeyse tamamı ise tozlayıcı ister; yani yakınında aynı dönemde çiçek açan ikinci bir çeşit olmalı. Komşunuzun bahçesindeki elma ağacı bu işi görür — arı 100–150 metreyi rahat uçar. Emin değilseniz fidanı alırken satıcıya "bu çeşit kendine verimli mi, değilse hangi tozlayıcıyı önerirsiniz" diye sormak yeterli.

Adım adım dikim

  1. Yeri işaretleyin. Günde en az 6 saat doğrudan güneş alan, suyun göllenmediği bir nokta seçin. Kuzeye bakan gölge bir köşede ağaç yaşar ama meyvesi hep ekşi ve az olur. İlk bahçe planınızı çizerken ağaçları en son değil en önce yerleştirin; çünkü onlar taşınamaz, sebze yatağı taşınabilir.
  2. Zamanı doğru seçin. Çıplak köklü fidanların dikim mevsimi, yaprak döktükten sonra donlar başlamadan önceki sonbahar ile ilkbaharda tomurcuk patlamadan önceki dönemdir. Sonbahar dikimi genellikle daha iyidir: kök kış boyunca toprağa yerleşir, ilkbaharda ağaç hazır uyanır. Saksılı (topraklı) fidanı ise yaz sıcağının dışında hemen her mevsim dikebilirsiniz.
  3. Çukuru kazın. Kural basit: geniş kazın, derin kazmayın. Kök topağının iki katı genişlikte, ama tam onun derinliğinde bir çukur açın. Kenarları küreğin sıvadığı parlak bir yüzeye dönüştüyse çatalla çizikleyin, yoksa kökler o duvarı aşamaz.
  4. Çukura ne koymayın? Taze gübre ve saf kompost dolduran çok. Bunu yapmayın. Aşırı besinli bir çukur, kökü "saksı" gibi içeride tutar. Çıkardığınız toprağı biraz olgun kompostla karıştırıp geri doldurun; asıl beslemeyi yüzeye vereceksiniz. Kendi kompostunuzu üretiyorsanız zaten en iyi malzemeye sahipsiniz.
  5. Derinliği ayarlayın. Aşı noktası — gövdedeki o şişkin kaynama izi — toprak seviyesinin 5–10 cm üstünde kalmalı. Gömülürse çeşit kendi kökünü salar, bodur anacın etkisi kaybolur, ağaç kontrolsüz büyür. Çukurun üzerine bir sopa uzatıp seviyeyi gözle kontrol edin.
  6. Herek çakın. Fidanı yerleştirmeden önce, kökü delmeyecek şekilde çukura bir kazık çakın. Ağacı hâkim rüzgârın ters tarafına, gövdenin alt üçte birinden yumuşak bir bağla tutturun. Bağ sıkı değil, esnek olsun; gövde hafif sallanmalı ki odunlaşsın.
  7. Doldurun ve bastırın. Toprağı katman katman atıp ayağınızla hafifçe sıkıştırın, hava boşluğu kalmasın. Sonra bir kova su verin — bu su sulama değil, toprağı köke oturtma işlemidir.
  8. Malçlayın. Gövdeden 10 cm uzakta başlayacak şekilde, kök çevresine 5–7 cm kalınlıkta saman, yaprak veya kabuk serin. Malç gövdeye değerse çürüme yapar. Bu halka içinde çim bırakmayın; genç ağacın en büyük rakibi çimdir.
  9. İlk yıl suyu aksatmayın. Yerleşene kadar haftada bir kez derin sulama (ağaç başına 15–20 litre), her gün azar azar sulamaktan çok daha iyidir. Damlama hattınız varsa iki damlatıcıyı taç izdüşümüne yerleştirin.
  10. İlk budamayı yapın. Dikim sonrası tepe sürgününü hafifçe kısaltmak, yan dalların uyanmasını sağlar. Sonraki yıllarda amaç net: içeriye dönük, birbirine sürten ve dikey fışkıran dalları çıkarıp ortası açık bir taç kurmak. Hava dolaşan taç, mantar hastalıklarının yarısını kendiliğinden çözer.

Sık yapılan hatalar